Szlaki kulturowe a biznes i turystyka cz. I

Wykorzystywanie szlaków kulturowych stanowi niezwykle atrakcyjną podstawę do opracowywania strategii turystycznych regionów. Lokalne dziedzictwa kulturowe – odpowiednio eksponowane, promowane oraz wsparte środkami finansowymi z prywatnego biznesu, przyciągają rzesze turystów i napędzają gospodarkę. Dlatego panel dyskusyjny o szlakach kulturowych widzianych z perspektywy biznesu i turystyki zajął ważne miejsce w programie Forum Samorządowego w Zakopanem.

Moderatorem panelu był Kamil Śliwiński, Redaktor Prowadzący, PKB24.pl.

W roli panelistów wystąpili:  

• Piotr Babicki, Starosta Starachowicki;
• Martin Pavlík, Przedstawiciel Narodowego Centrum Turystyki Słowackiej w Polsce, Słowacja;
• Ivan Mesek, Dyrektor Fundacji „Kultura Nova”, Chorwacja;
• Łukasz Filipowicz, Burmistrz Zakopanego;
• Jan Cięciak, Prezes Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego im. Adolfa Hyły;
• Jozef Hrobák, Wiceprzewodniczący Rady Dyrektorów, Presovska Izba Gospodarcza, Słowacja

Panel rozpoczął się szerszym wprowadzeniem dotyczącym różnorodności kulturowej i elementów folkloru.

Jan Cięciak opowiadał o góralskich tradycjach Podhala i o tym, że w Zakopanem folklor wcale nie jest muzealny – wręcz przeciwnie, dalej żyje i inspiruje współczesnych twórców. Ivan Mesek z Chorwacji zwrócił uwagę na trochę inny problem: w mniejszych chorwackich miasteczkach wiele „tradycji” powstaje teraz głównie pod turystów. To z jednej strony przyciąga ludzi, ale z drugiej łatwo tworzy kulturę „na pokaz”.

W dyskusji mocno wybrzmiał temat overtourismu. Ivan Mesek powiedział wprost, że w Chorwacji sytuacja zrobiła się bardzo trudna, presja turystyczna jest ogromna, skupiona na sezonie letnim, a poza sezonem życie lokalne często jest pomijane.  

Podczas panelu zwrócono uwagę na to, że tzw. „efekt wenecki” – czyli wypieranie mieszkańców przez turystów i rosnące koszty życia – pojawia się też w Polsce. Zakopane dobrze to zna: ceny mieszkań i produktów szybują, biznesy walczą o przetrwanie, a niektórzy mieszkańcy po prostu wyjeżdżają. Wszyscy zgodzili się, że potrzebna jest równowaga – turystyka tak, ale nie kosztem lokalnych mieszkańców.

Dlatego Łukasz Filipowicz zaproponował wprowadzenie obowiązkowej opłaty turystycznej. Jego zdaniem mogłaby realnie wesprzeć gminy i mieszkańców, bo Zakopane już dawno osiągnęło granicę swoich możliwości. Jan Cięciak potwierdził, że taka ustawa powinna funkcjonować od dawna.

Martin Pavlík poruszył z kolei temat kultury sakralnej. Według niego wydarzenia kulturalne – także te związane z tradycją religijną – są ważne, bo pozwalają młodszym pokoleniom realnie przeżyć to, co tworzyło ich regiony. Kultura to nie tylko rozrywka – to coś, co wpływa na nasze myślenie, samopoczucie i sposób postrzegania świata.  

Jan Cięciak mówił o sztuce sakralnej i mniej znanych zabytkach, zachęcając do zwiedzania miejsc, które nie są na pierwszych stronach przewodników, ale mają swój wyjątkowy klimat. Wspomniał też o działaniach promocyjnych, takich jak ulotki na szlakach, które pomagają ludziom odkrywać mniej oczywiste kierunki.

Podczas dyskusji zwrócono uwagę na to, że brakuje wspólnej strategii rozwoju obszarów przygranicznych. Podkreślono, że przemyślany i spójny rozwój kulturowy i turystyczny wymaga konkretnych działań ze strony rządów – premierzy i ministrowie powinni ratyfikować umowy i dbać, by funkcjonowały także na poziomie regionalnym. Podkreślono, że, jeżeli sami nie zadbamy o rozwój pogranicza, nikt za nas tego nie zrobi.