Jaka polityka spójności po 2027 roku? Perspektywa samorządów
Podczas dyskusji moderowanej przez Adama Wyszyńskiego – właściciela PKB24, poruszono kluczowe pytania dotyczące przyszłości funduszy unijnych, roli samorządów w nowym modelu finansowania oraz kierunku zmian proponowanych przez Komisję Europejską.
W roli panelistów wystąpili:
Jan Szyszko – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej;
Małgorzata Jarosińska-Jedynak – Członek Zarządu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego;
Mateusz Kowalski – Dyrektor Finansowy Fundacji Obserwatorium Rozwoju Gospodarki i Demokracji;
Krzysztof Kaczmarski – Burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej.
Jako pierwszy głos zabrał Jan Szyszko, podkreślając konieczność rozróżnienia między grantami a instrumentami zwrotnymi oraz wskazując, że Polska powinna skoncentrować swoją politykę rozwojową na kilku strategicznych obszarach wzmacniających konkurencyjność gospodarki.
Małgorzata Jarosińska-Jedynak zwróciła uwagę, że największym wyzwaniem dla samorządów pozostaje brak wkładu własnego. Inwestycje niezwracalne nie mogą być finansowane pożyczkami, dlatego dotacje są niezbędne. Podobnie Krzysztof Kaczmarski wskazał, że bieżące środki samorządów są w pełni wykorzystywane, a jedyną możliwością zwiększenia wpływów byłby wzrost podatków, rozwiązanie trudne i nieakceptowane społecznie. Mateusz Kowalski dodał, że wyłączanie części samorządów z funduszu spójności byłoby sprzeczne z jego podstawową ideą wyrównywania szans.
Ważnym tematem panelu była również rola Polski na arenie europejskiej. Jan Szyszko podkreślił znaczenie Europejskiego Komitetu Regionów oraz konieczność wypracowania jasnych priorytetów rozwojowych jako podstawy negocjacji z UE. Małgorzata Jarosińska-Jedynak przypomniała, że Polska ma jeden z najwyższych poziomów decentralizacji środków w Europie, co pozwala precyzyjniej odpowiadać na potrzeby regionów. Krzysztof Kaczmarski zwrócił uwagę na potrzebę przewidywalności, samorządy muszą wiedzieć z wyprzedzeniem, jakie środki i na jakie cele będą dostępne, ponieważ proces programowania projektów jest długotrwały.
W odniesieniu do polityki unijnej Jan Szyszko wskazał, że nowe kierunki wydatkowania koncentrują się na wzmacnianiu globalnej konkurencyjności UE, co może skutkować większym wsparciem dla największych państw członkowskich. Zaapelował o dopuszczenie do finansowania także małych i średnich przedsiębiorstw, które dziś są często pomijane.
Małgorzata Jarosińska-Jedynak przypomniała, że aż 44% środków trafia do samorządów. Wspomniała też o pakietach wsparcia dla Polski Wschodniej, miast średnich oraz regionów przygranicznych, zwracając uwagę, że część gmin wciąż nie posiada podstawowej infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. W takich przypadkach trudno oczekiwać, by priorytetem była cyfryzacja.
Na zakończenie Krzysztof Kaczmarski i Mateusz Kowalski podkreślili, że dla wielu samorządów kluczowe pozostają inwestycje w podstawową infrastrukturę. Uznali również, że dalsza decentralizacja funduszu spójności jest niezbędna, aby środki trafiały tam, gdzie są najbardziej potrzebne.
